فاجعـهبـارتـریـن اپیـدمیهـای تـاریـخ (بیمـاریهای همـهگیـر)
یک بیماری، برای اینکه همه گیر و نامآور شود فقط کافیست که یک دور، دور جهان را طی کند. از نفر به نفر، گروه به گروه، شهر به شهر و کشور به کشور و سرانجامـ جهان. برای مثال بیماری آنفلوآنزای خوکی از مکزیک برخاست، سپس به آمریکا و سپس به نیوزلند و اسپانیا و... نیز راه پیدا کرد و اکنون در چین نیز مواردی مشاهده شده است. که بر پایۀ همین شیوع سریع، سازمان بهداشت جهانی درجۀ شیوع جهانی خود را از ۴ به ۶ افزایش داد، درجۀ ۴ به معنای انسان به انسان است که در نتیجه ممکن است جامعه را شامل شود. بیماری آنفلوانزای خوکی یک نسل پیشرفته از بیماری آنفلوآنزای اسپانیایی است، همان که میلیونها انسان را دهها سال پیش روانه خاک کرد.
توضیح: پاندمی، پاندمیک، اپیدمی یا همه گیری همه به این معناست که وقتی مردمـ یک منطقه در یک زمان و در یک مکان خاص به نوعی بیماری مبتلـا شوند.
در اینجا خلـاصهای از ۵ بیماری همهگیر که بیشترین آمار مرگ و میر در دههها و صدههای اخیر را داشته است، خدمتتان عرض مینمایمـ تا میزان فاجعه در سالهای پیشین را در نظر داشته باشیمـ و همچنین پیشرفت علمـ و تکنولوژی مهار بیماریها را مد نظر آوریمـ تا ما نیز احساس مسئولیت کرده و تا حد امکان قدمی هر چند کوچک برداریمـ:
آبله (۴۳۰ قبل از میلـاد - ۱۹۷۹)
این بیماری در ۱۰۰ سال گذشته حدود ۳۰۰ میلیون نفر را به کامـ مرگ کشانده است. آماری وحشتناک که شاید قویترین سربازان و بزرگترین جنگها نیز چنین آمار مرگ و میر را نتوانند رقمـ زنند. فقط در قرن ۱۸ میلـادی، حدود ۶۰ میلیون نفر در اروپا و فقط در سال ۱۹۶۷ حدود دو میلیون نفر در سرتاسر جهان جان خود را از دست دادند.
این بیماری که فقط مربوط به انسانها میباشد تا کنون تلفات زیادی را گرفته که گفته میشود منشا آن ۴۰۰۰ سال پیش در مصر بوده است و همزمانکه مردمـ تجارت گستردۀ خود را آغاز نمودند، این بیماری را گسترش داده و آنرا به هند و ژاپن و سپس اروپا و آمریکا منتقل کرده اند. این بیماری چنان بود که زخمـ و دردهایی را در ناحیۀ دهان، گلو و بدن بوجود میآورد و شدت آن به نوع پوست بدن افراد و سیستمـ ایمنی بدن آنها بستگی دارد. این بیماری در ابتدا کوری سپس بدچهرهای و نهایتا مرگ را دچار میشد.
نهایتا در سال ۱۷۹۶ دکتر ادوارد جنر متوجه شد که از تزریق مایع حاوی آبلۀ گاوی به بدن یک پسربچه، وی نسبت به این بیماری ایمن شده است. به همین دلیل آوای ادوارد جنر به عنوان اولین شخصی که واکسن را اختراع نمود شناخته میشود. همچنین نامـ واکسن از کلمۀ واکا (vacca) به معنی گاو در لـاتین گرفته شده است زیرا اولین بار از سرمـ خون گاو مبتلـا به ابلۀ گاوی استخراج شده است.
وبا (۱۸۱۷ - امروز)
هنگامیکه یک نفر از آب یا غذایی که حاوی میکروب ویبریو کلرا (وبا) باشد استفاده کند، در صورتیکه هیچگونه درمان اولیهای صورت نگیرد، ممکن است جان خود را در عرض ۴ ساعت از دست دهد که به مقاومت بدن شخص بستگی دارد. ویکیپدیای فارسی در مورد این بیماری چنین نوشته است: "این بیماری در گذشته در ایران به نامـ مرگامرگی خوانده میشدهاست... وبا در طول تاریخ هفت بار همهگیری جهانگستر داشتهاست. در قرن نوزدهمـ چندین بار در اروپا همهگیر شد اما امروزه وبا بیشتر در کشورهای جهان سومـ به علت وضعیت ناسالمـ و غیر بهداشتی آبهای آشامیدنی دیده میشود."
این میکروب با نفوذ به روده کوچک باعث دفع آب بسیار زیاد از آن میشود و کمبود شدید آب (دی هیدراسیون) و در نتیجه کمـ شدن مواد معدنی بدن و افت شدید فشار و در نتیجه مرگ را باعث میشود.
اولین همهگیری این بیماری در سال ۱۸۱۷ در کلکته هند، پس از یک فستیوال بزرگ سه ماهه که هزاران هزار نفر از سرتاسر جهان در آن شرکت کرده بودهاند، بوده است. در آن زمان افرادی که ناقل این میکروب بودند، در رود گنگ مشغول شنا شده و نتیجتا این بیماری در طول سه ماه به راحتی در سرتاسر هند گسترش یافت و به همین ترتیب یک همه گیری وبا شروع شد. مسافرین و بازرگانان این بیماری را به راحتی از این بندر به آن بندر و از این شهر به آن شهر انتقال دادند و نتیجه این شد که فقط در هند حدود ۴۰ میلیون نفر جان خود را از دست دادند. در سایر کشورها نیز امار وحشتناکی رقمـ خورده است که در همهگیریهـای بعدی امار نسبی پایینتر از اول بوده است.
(۱۹۱۸ - ۱۹۱۹)
رتبۀ اول همهگیری بیماریها از نظر خسارات تعلق دارد به همهگیری آنفلوآنزای اسپانیایی در سالهای ۱۹۱۸ و ۱۹۱۹/ دقیقا زمانی که جنگ جهانی اول در حال اتمامـ بود، بسیاری از مردمـ در جای جای دنیا به این بیماری دچار شدند که متاسفانه در ابتدا همه خیال کردند که این همان سرماخوردگی معمولی است که همیشه با آن دست و پنجه نرمـ میکنند. در کمتر از دوسال، این بیماری جان ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون انسان را در سرتاسر جهان گرفت و حدود ۲/۵ تا ۵ درصد از جمعیت جهان را به زیر خاک فرو برد. در ابتدا خیال میشد که این همان مادر طبیعت است که به دلیل خرابیهـای زیادی که در طول جنگ جهانی اول به ان وارد شده، دارد تلـافی میکند. مشکل اینجا بود که با اتمامـ جنگ جهانی اول گسترش این بیماری به حداعلـای خود رسید به این صورت که سربازان مریض ویروس را به راحتی هرچه تمامتر به خانه و خانواده و محلۀ خود وارد مینمودند و عدهای دیگر را مریض میکردند. در سال ۱۹۱۹، قریب به ۲۵% از آمریکاییهـا به این ویروس مبتلـا شدند.
این بیماری از طریق هوا منتشر میشود و علـائمی از جمله درد عضلـانی شدید، تب و لرز، سردرد و سرفه و... دارد، علـائمی که عامل مرگ بسیاری از افراد شد. ذات الریه یا التهاب ششها یکی دیگر از عوارض این بیماری است که خیلی راحت میتواند انسان را از پای درآورد.
مرگ سیاه یا طاعون سیاه (۱۳۴۰ تا ۱۹۷۱)
در سالهای مابین ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۱میلـادی، قریب به ۷۵ میلیون نفر در سرتاسر جهان جان خود را بوسیلۀ این بیماری باکتریایی از دست دادند. در مورد خاستگاه این بیماری روایات متعددی نقل شده است اما بیشترین احتمال بر این است که این بیماری بوسیله یک نوع موش کوهی به ککهـایی که در پوست انها لـانه داشتهاند منتقل شده و سپس از طریق ککها به بدن سایر جانداران بویژه موشها وارد میشده است. آنگاه این موشها و ککها که مابین بارهای تجار و بازرگانان زندگی میکردهاند، بیماری را به جای جای دنیا منتقل نمودهاند. همچنین تاتارها که برای تکمیل فتوحات خود به اروپا قدمـ گذارده بودند کمک شایانی به گسترش این بیماری کرده و آنرا به اروپای شرقی منتقل نمودند.
در ابتدای هجومـ تاتارها، آنها متوجه مرگ مرموز عدهای از سربازان شدند که تصمیمـ گرفتند جسد انها را بوسیله منجنیق به مرکز شهر مورد نظر (کریما در اوکراین)در اروپا پرتاب کنند و بدین ترتیب بیماری را ارزانی داشتند و سپس بازرگانانی که در آن شهر مشغول کار بودند شهر را ترک کرده و بیماری را در سرتاسر اروپا و آفریقا پخش کردند. از تعداد ۴۰ میلیون نفری که در ان زمان در اروپا زندگی میکردند، ۲۵ میلیون نفر هلـاک شدند.
بیماری طاعون به سه شکل خیارکی، ریوی و عفونت خونی وجود دارد. شکل خیارکی به این صورت است که معمولـا در اطراف غدد لنفاوی متورمـ شده و دردناک میگردد و نوع ریوی از افراد حامل باکتری خیارکی و از طریق هوا و تنفس به افراد سالمـ منتقل میشود و بسیار کشنده است. نوع عفونت خونی در ادامۀ طاعون خیارکی بوجود میآید که در نتیجۀ فعالیت شدید دستگاه ایمنی میباشد.
مالـاریا (۱۶۰۰ تا امروز)
با اینکه حیات حیوانات برای انسانها بسیار مهمـ است و امروزه تلـاش زیادی برای حفظ آن میشود، باز همـ بسیاری از مرگ و میر انسانها بدست آنها بخصوص شاخۀ حشرات انجامـ میگیرد. یک گزش بسیار کوچک توسط یک حشرۀ کوچک (آنوفل) میتواند باعث انتقال پلـاسمودیومـ به کبد شده و از آنجا خون فرد را آلوده کند.
اگر بیمار مبتلـا به مالـاریا تحت درمان قرار نگیرد، به دلیل قطع ارتباط خون با دستگاههای بدن، در عرض ۲ هفته جان خود را از دست خواهد داد. در حالیکه شیوع بیماری مالـاریا معمولـا در آمریکا و بخشهایی از آسیا واقع میشود، ۸۵ تا ۹۰ درصد از خسارات جانی متوجه آفریقاست، جایی که این بیماری سالـانه جان یک میلیون نفر را میگیرد.
یکی از مهمترین و ساده ترین راههای پیشگیری از این بیماری جلوگیری از تماس پشه با بدن است.
فـرسـتنده: مديــر سـايـت| تـاريخ ارسـال: 1388/2/20 | تعـداد بازديـد: 281
لـغـتنــامــه:
با بيـش از
64.000
لغت و اصطلـــاح
[بازگشـت به بـالـا]
[چــاپ]
[ارسـال بـراي دوسـتـان]
لينـكهـاي مرتبـط: [ساير مقــالــات] - [عضـويـت در خبـرنـامـه]
[
[
[
